Tężec (tetanus)

Przyczyny
Tężec jest  niezaraźliwą chorobą zwierząt i człowieka, którą wywołuje toksyna produkowana przez bakterie (Clostridium tetani). Chorobę charakteryzuje wysoka śmiertelność.

Choroba występuje w Polsce.

Objawy kliniczne
Clostridium tetani jest bakterią występującą powszechnie w glebie i odchodach zwierząt. Zakażenie następuje najczęściej poprzez zanieczyszczoną ranę lub jest następstwem niewłaściwie przeprowadzonych zabiegów pielęgnacyjnych. Choroba rozpoczyna się wzmożonym napięciem wszystkich mięśni. Objawem towarzyszącym są drżenia mięśniowe. Obserwuje się trudności w pobieraniu pokarmu a także w przeżuwaniu i połykaniu. Wraz z rozwojem choroby dochodzi do skurczów tężcowych coraz większej ilości mięśni szkieletowych. Zwierzęta z trudnością się poruszają, przyjmują charakterystyczną postawę z wyprostowanymi i rozstawionymi nogami oraz wyciągniętą do przodu szyją. Padają na ziemię z głową zarzuconą do tyłu (opistotonus). Śmierć następuje w wyniku uduszenia.

Zmiany anatomopatologiczne
Nie obserwuje się wyraźnych zmian anatomopatologicznych w przebiegu tężca. Należy zwrócić uwagę na występowanie ran stanowiących najczęściej drogę zakażenia.

Pomocnicze badania laboratoryjne
Charakterystyczne objawy kliniczne oraz wywiad są zazwyczaj wystarczające do postawienia właściwej diagnozy.

Leczenie
Leczenie polega na szybkim podaniu szczepionki, surowicy i antybiotyku. Ranę należy właściwie oczyścić i zaopatrzyć. Zwierzę należy pozostawić w obszernym i zaciemnionym kojcu zaopatrzonym w dużą ilość ściółki oraz zapewnić mu spokój.  

Zapobieganie
Wszystkie krwawe zabiegi pielęgnacyjne należy przeprowadzać z zachowaniem zasad higieny i aseptyki. Należy zadbać o właściwy stan ogrodzeń, wybiegów i pastwisk aby unikać przypadkowych zranień. Można przeprowadzać profilaktyczne szczepienia całego stada lub w razie konieczności podawać profilaktyczne surowicę poszczególnym osobnikom przed planowanymi krwawymi zabiegami.